Atatürk Üniversitesi akademisyenleri Dr. Serkan Erdal ve Dr. Asaf Özkan, Osmanlı’nın son dönemine ışık tutan önemli bir çalışmaya imza attı. İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin önde gelen isimlerinden, eski İstanbul Polis Müdürü ve Beyrut Valisi Azmi Bey’e ait 13 defterlik günlükler, aradan geçen yüz yılın ardından ilk kez okurla buluştu.
Mondros Mütarekesi sonrasında yurt dışına çıkan İttihatçıların bilinmeyen dünyasını gözler önüne seren eser, yakın dönem Osmanlı siyasi ve kültürel tarihine birinci elden tanıklık sunuyor. 1-2 Kasım 1918 gecesi Enver, Talat ve Cemal Paşalarla birlikte çok sayıda İttihat ve Terakki mensubunun ülkeyi terk ettiği süreçte, Azmi Bey’in yaşananları günü gününe kaleme aldığı bu günlükler, dönemin ruh hâlini tüm çıplaklığıyla yansıtıyor.
Azmi Bey’in satırları, yalnızca bir siyasal kaçışın değil; aynı zamanda bir imparatorluğun çözülüşünün, umutların ve hayal kırıklıklarının da izlerini taşıyor. Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’ndan yenik ayrılmasının ardından yaşanan belirsizlik, İttihatçı kadroların yurt dışındaki arayışları ve iç hesaplaşmaları, samimi ve doğrudan bir anlatımla aktarılıyor.
Günlüklerde, İttihat ve Terakki’nin önde gelen isimlerinin ruh hâlleri, cemiyet içindeki tartışmalar ve geleceğe dair beklentiler de önemli yer tutuyor. Mondros sonrası yaşanan şaşkınlık ve kırılma duyguları, yenilginin sorumluluğuna dair değerlendirmeler ve Anadolu’da filizlenmeye başlayan Millî Mücadele’ye yönelik ilk bakışlar, dikkat çekici ayrıntılarla ele alınıyor.
Yaşandığı anlarda kaleme alınmış olmasıyla tarih yazımında ayrıcalıklı bir yere sahip olan bu günlükler, geriye dönük anlatılardan farklı olarak dönemin atmosferini doğrudan okura hissettiriyor. Samimi dili ve güçlü gözlemleriyle eser, bilinen tarihsel anlatıları tamamlayan önemli bir kültürel belge niteliği taşıyor.
Yapı Kredi Yayınları tarafından yayımlanan çalışma, Osmanlı’nın son yıllarını ve İttihatçıların yurt dışındaki yaşamlarını anlamak isteyenler için olduğu kadar, tarih, edebiyat ve kültür meraklıları için de benzersiz bir okuma sunuyor
Yorumlar
Kalan Karakter: